Nie ma jednej kolejności grania w Tomb Raider, która łączyłaby wszystkie przygody Lary Croft w spójną historię. Seria dzieli się na trzy główne ery i kilka niezależnych wersji biografii bohaterki. Najprostszy wybór zależy od tego, czy szukasz nowoczesnej, filmowej akcji, klasycznych zagadek i platformowych wyzwań, czy kompromisu między tymi stylami.
Główne ery Tomb Raider
| Epoka | Główne tytuły | Charakter rozgrywki |
|---|---|---|
| Era klasyczna – Core Design | Tomb Raider I–V, The Angel of Darkness | Eksploracja, wymagające skoki, pułapki i zagadki |
| Era Legend – Crystal Dynamics | Legend, Anniversary, Underworld | Akrobatyka, grobowce, walka i bardziej filmowa prezentacja |
| Era Survivor | Tomb Raider (2013), Rise, Shadow | Nowoczesna akcja, survival, crafting i rozwój Lary |
Te grupy nie są kolejnymi rozdziałami jednej, bezpośredniej osi fabularnej. Każda przedstawia inną wersję Lary Croft i jej przeszłości. Dlatego przechodzenie przez całą serię według dat premier może prowadzić do gwałtownych zmian sterowania, grafiki i stylu narracji, ale nie jest konieczne do zrozumienia historii.
Czym różnią się poszczególne ery?
Era klasyczna – od Tomb Raider I do The Angel of Darkness
Pierwsze sześć głównych gier stworzyło studio Core Design. To właśnie tutaj pojawiła się Lara Croft znana z oryginalnego Tomb Raidera z 1996 roku. Rozgrywka opiera się przede wszystkim na przemierzaniu ruin, omijaniu pułapek, wykonywaniu precyzyjnych skoków i rozwiązywaniu zagadek. Walka jest obecna, lecz zwykle nie przesłania eksploracji.
Najwygodniejszym sposobem poznania tej ery są współczesne kolekcje:
- Tomb Raider I–III Remastered – trzy pierwsze części w odświeżonej oprawie, z opcjonalnym nowoczesnym sterowaniem.
- Tomb Raider IV–VI Remastered – The Last Revelation, Chronicles i The Angel of Darkness.
Jeśli chcesz zachować wewnętrzną kolejność tej linii, zacznij od pierwszego pakietu, a następnie przejdź do drugiego. Nie musisz jednak kończyć wszystkich sześciu gier, aby zrozumieć pozostałe ery. Klasyczne odsłony są bardziej wymagające i mniej wybaczają błędy niż późniejsze części, ale oferują klimat, którego nie da się odtworzyć samą zmianą grafiki.
Era Legend – Legend, Anniversary i Underworld
Po The Angel of Darkness rozwój serii przejęło Crystal Dynamics. Tomb Raider: Legend z 2006 roku było nowym otwarciem, z nowocześniejszym sterowaniem, krótszymi i bardziej dynamicznymi poziomami oraz większym naciskiem na akrobacje. Gra zachowała jednak podstawowe elementy cyklu: starożytne ruiny, zagadki, poszukiwanie artefaktów i eksplorację.
Najlepsza kolejność w tej erze wygląda tak:
- Tomb Raider: Legend – początek tej wersji historii Lary.
- Tomb Raider: Anniversary – remake pierwszej części, wykorzystujący rozwiązania z Legend. Nie należy traktować go jako kolejnego rozdziału fabuły.
- Tomb Raider: Underworld – bezpośrednia kontynuacja wątków rozpoczętych w Legend.
Jeśli zależy Ci na historii, możesz zagrać najpierw w Legend, potem w Underworld, a Anniversary potraktować jako osobny remake. Jeśli natomiast chcesz poznać cały zestaw gier Crystal Dynamics, kolejność wydawnicza pozostaje dobrym rozwiązaniem.
Era Survivor – nowoczesny punkt wejścia
Trylogia Survivor to kolejny reboot, czyli nowa wersja początku historii Lary. Nie wymaga znajomości żadnej wcześniejszej części. Pokazuje bohaterkę jako młodą archeolożkę, która dopiero zdobywa doświadczenie i stopniowo staje się postacią znaną z wcześniejszych gier.
W tym przypadku należy zachować prostą kolejność:
- Tomb Raider (2013) – początek nowej historii i bardziej survivalowa formuła.
- Rise of the Tomb Raider – bezpośrednia kontynuacja, z większymi obszarami, craftingiem i rozbudowaną eksploracją grobowców.
- Shadow of the Tomb Raider – finał trylogii Survivor, łączący akcję, skradanie i eksplorację z bardziej rozbudowanymi ruinami.
To najlepsza kolejność dla osoby, która chce jedną, czytelną historię bez poznawania starszych mechanik. Trylogia jest bardziej filmowa i nastawiona na walkę niż klasyczne gry, a jej rozgrywka przypomina współczesne przygodowe gry akcji. Jednocześnie zachowuje wspinaczkę, grobowce i poszukiwanie sekretów.
Od czego zacząć Tomb Raider?
Najłatwiej dopasować pierwszą grę do oczekiwanego stylu rozgrywki:
- Chcesz nowoczesnej grafiki i filmowej historii – zacznij od Tomb Raidera z 2013 roku, a potem przejdź przez Rise i Shadow.
- Chcesz klasycznych zagadek i trudnych skoków – wybierz Tomb Raider I–III Remastered.
- Chcesz poznać pełną klasyczną linię – przejdź kolejno przez Tomb Raider I–III Remastered i Tomb Raider IV–VI Remastered.
- Chcesz balansu między klasyką a nowoczesnością – zacznij od Legend, następnie zagraj w Anniversary i Underworld.
- Chcesz przede wszystkim eksploracji grobowców – wybierz erę klasyczną albo Anniversary, zamiast zaczynać od najbardziej nastawionego na walkę Tomb Raidera z 2013 roku.
Najbezpieczniejsza rekomendacja dla nowego gracza to trylogia Survivor. Jest łatwo dostępna, ma spójny początek i wyraźne zakończenie. Jeśli po jej ukończeniu spodoba Ci się sama idea eksplorowania ruin, kolejnym krokiem mogą być remastery klasycznych odsłon.
Gdzie wpasowują się nowe gry?
Tomb Raider: Legacy of Atlantis należy traktować jako remake pierwszego Tomb Raidera, a nie następną część trylogii Survivor. Produkcja ma odtworzyć podstawy przygody z 1996 roku w nowoczesnej formie, między innymi z wykorzystaniem Unreal Engine 5. Może więc być osobnym punktem wejścia, zwłaszcza dla osób, które chcą poznać korzenie serii bez sięgania po oryginalną oprawę i sterowanie.
Tomb Raider: Catalyst to z kolei nowa pełnoprawna odsłona rozwijana przez Crystal Dynamics. Dostępne informacje wskazują, że ma kontynuować historię związaną z erą Legend, w tym wydarzeniami po Underworld, a zarazem pełnić funkcję pomostu między różnymi wersjami serii. Nie oznacza to jednak, że trzeba wcześniej przejść wszystkie starsze gry. Zapowiedź należy traktować jako osobny rozdział, a nie dowód, że cała seria od początku miała jedną spójną chronologię.
Spin-offy, takie jak Lara Croft and the Guardian of Light, Lara Croft and the Temple of Osiris czy Lara Croft GO, można zostawić na później. Są pobocznymi doświadczeniami i nie są potrzebne do poznania głównych linii fabularnych. Filmy oraz serial animowany również funkcjonują jako osobne interpretacje postaci.
Jeśli zależy Ci na jednej historii, wybierz kolejno Tomb Raider (2013), Rise of the Tomb Raider i Shadow of the Tomb Raider. Jeśli szukasz klimatu pierwowzoru, zacznij od Tomb Raider I–III Remastered. A gdy chcesz połączyć klasyczne zagadki z wygodniejszym sterowaniem, najlepszym kompromisem będzie zestaw Legend, Anniversary i Underworld.
