Gry souls-like to podgatunek RPG akcji wywodzący się z Demon’s Souls i Dark Souls. Nie chodzi w nich wyłącznie o wysoki poziom trudności, lecz o określony sposób projektowania rozgrywki: taktyczną walkę, zarządzanie wytrzymałością, konsekwencje śmierci, eksplorację oraz fabułę odkrywaną przez obserwację świata.
Czym dokładnie jest gra souls-like?
Nazwa souls-like oznacza grę wzorowaną na rozwiązaniach spopularyzowanych przez FromSoftware. Za pierwszy tytuł tego nurtu powszechnie uznaje się Demon’s Souls z 2009 roku. Później podobny model rozgrywki rozwijały między innymi serie Dark Souls i Bloodborne.
Typowy przedstawiciel gatunku jest RPG akcji, często z kamerą umieszczoną za plecami bohatera. Najważniejsze są w nim walka, eksploracja i rozwój postaci, a nie prowadzenie gracza przez kolejne sceny fabularne. Wysoki poziom trudności wynika z tych mechanik. Sama obecność wymagających przeciwników nie wystarcza, by nazwać grę souls-like.
Jakie mechaniki definiują souls-like?
Gatunek opiera się na kilku powtarzających się rozwiązaniach. Nie każda gra wykorzystuje je w identyczny sposób, ale ich zestaw pozwala odróżnić souls-like od zwykłej trudnej gry akcji.
| Cecha | Souls-like | Tradycyjne RPG |
|---|---|---|
| Narracja | Fabuła jest często ukryta w świecie, opisach przedmiotów i rozmowach | Historia zwykle jest przekazywana przez zadania, dialogi i scenki |
| Kara za śmierć | Gracz może stracić niewykorzystane punkty doświadczenia i próbować je odzyskać | Śmierć często oznacza powrót do ostatniego zapisu bez utraty całego dorobku |
| Walka | Liczą się tempo, zasięg, wytrzymałość i obserwacja ruchów przeciwnika | Walka może opierać się bardziej na statystykach, umiejętnościach lub aktywnej pauzie |
| Samouczki | Gra często przekazuje zasady przez eksperymentowanie i konsekwencje błędów | Mechaniki oraz cele są zwykle wyjaśniane bezpośrednio |
Walka i zarządzanie wytrzymałością
Stamina, nazywana też kondycją lub wytrzymałością, ogranicza liczbę działań, które bohater może wykonać w krótkim czasie. Atak, blok, unik, sprint, a czasem także użycie specjalnej umiejętności zużywa określoną pulę energii. Gdy zostanie ona wyczerpana, postać przez chwilę nie może działać z pełną swobodą.
Mechanika ta wymusza planowanie. Bezmyślne naciskanie przycisku ataku może pozostawić bohatera bez możliwości uniku lub obrony. Znaczenie ma także rodzaj broni, ponieważ ciężkie oręże zwykle działa wolniej, ale zadaje większe obrażenia, natomiast lżejsze pozwala na szybsze ataki.
Podczas starcia gracz powinien zwracać uwagę na kilka elementów:
- Zarządzanie wytrzymałością – pozostawienie części staminy na unik lub blok często decyduje o wyniku starcia.
- Obserwowanie wzorców przeciwników – ataki mają określone tempo, zasięg i moment, w którym wróg pozostaje bezbronny.
- Dobór dystansu i broni – innego podejścia wymagają przeciwnicy szybcy, a innego opancerzeni lub walczący z dużej odległości.
- Brak pauzy podczas walki – menu nie zatrzymuje starcia w taki sposób jak w wielu klasycznych RPG.
Śmierć i utrata doświadczenia
Śmierć jest częścią pętli rozgrywki, a nie wyłącznie końcem nieudanego podejścia. W wielu souls-like’ach bohater traci niewykorzystane punkty doświadczenia lub walutę potrzebną do rozwoju. Zostają one w miejscu śmierci, więc gracz może podjąć próbę ich odzyskania. Jeśli zginie po drodze, zgromadzona pula zazwyczaj przepada.
Doświadczenie służy najczęściej do podnoszenia statystyk postaci, ulepszania wyposażenia albo kupowania przedmiotów. Miejsca pozwalające odpocząć i wydać zgromadzoną walutę często odradzają pokonanych przeciwników. Dzięki temu można ponownie przemierzać znane obszary i zdobywać zasoby, czyli wykonywać tak zwany farming.
Eksploracja i narracja środowiskowa
Souls-like rzadko wyjaśnia cały świat za pomocą długich przerywników filmowych. Informacje o historii można znaleźć w opisach przedmiotów, układzie lokacji, wyglądzie przeciwników, rozmowach oraz rozrzuconych notatkach. Taki sposób opowiadania nazywa się narracją środowiskową.
Gracz musi sam połączyć poszczególne wskazówki. Eksploracja nie służy więc wyłącznie znalezieniu skarbu albo skrótu. Pozwala także zrozumieć wydarzenia, relacje między postaciami i przyczyny wyglądu odwiedzanych miejsc. Często nie ma wyraźnie zaznaczonego celu, dlatego obserwacja świata jest równie ważna jak refleks.
Dlaczego souls-like są trudne?
Trudność w tych grach ma zwykle służyć nauce wzorców. Przeciwnik może początkowo wydawać się niebezpieczny, ale jego ataki mają określoną kolejność, zasięg i tempo. Po kilku próbach gracz zaczyna rozpoznawać sygnały poprzedzające cios, wie, kiedy zaatakować i kiedy lepiej się wycofać.
To różnica między wyzwaniem a nieuczciwym projektem. Dobrze zaprojektowana walka pozwala powiązać porażkę z konkretnym błędem, takim jak zbyt długie atakowanie, nieudany unik albo brak obserwacji przeciwnika. Nie oznacza to, że każda gra określana jako souls-like jest równie przejrzysta. Rozmieszczenie kilku wrogów naraz, ukryte ataki czy nieczytelne zasady mogą sprawić, że trudność zaczyna wynikać z konstrukcji poziomu, a nie z potrzeby opanowania mechaniki.
Satysfakcja pojawia się wtedy, gdy postęp wynika zarówno z rozwoju bohatera, jak i z umiejętności gracza. Ten sam przeciwnik, który wcześniej zatrzymywał rozgrywkę, po poznaniu jego zachowania może stać się przewidywalnym wyzwaniem.
Jak rozwijał się gatunek poza FromSoftware?
Rozwiązania zapoczątkowane przez FromSoftware szybko przejęły inne studia. Nie wszystkie gry zachowują identyczną perspektywę, tempo walki czy system utraty doświadczenia. Termin souls-like stał się szerszym określeniem gier, które wykorzystują podobną filozofię wyzwania, eksploracji i nauki przez działanie.
Do przykładów należą:
- Dark Souls – seria FromSoftware, która ukształtowała współczesne rozumienie tego podgatunku.
- Lords of the Fallen – produkcja CI Games wykorzystująca model RPG akcji z wymagającą walką i eksploracją.
- The Surge – gra studia Deck13 Interactive, przenosząca podobne założenia do konwencji science fiction.
- Hollow Knight – dwuwymiarowa produkcja Team Cherry, często określana jako souls-like ze względu na system śmierci, wymagające starcia i odkrywanie świata.
Dlatego odpowiedź na pytanie „gry souls-like – co to znaczy?” brzmi: to nie po prostu trudne gry. To produkcje, w których walka wymaga kontroli nad staminą i poznawania zachowań przeciwników, śmierć ma realne konsekwencje, a świat nie prowadzi gracza za rękę. Wysoki próg wejścia jest częścią tego modelu, ale jego celem pozostaje uczenie się i poczucie postępu, a nie samo karanie za błędy.
