Boule, czyli pétanque, to gra polegająca na rzucaniu metalowymi kulami jak najbliżej małej drewnianej kulki zwanej świnką, cochonnetem lub buszonem. Punkt zdobywa strona, której kule leżą bliżej celu niż najlepsza kula przeciwnika. Mecz wygrywa drużyna lub zawodnik, który jako pierwszy uzbiera 13 punktów.
Przygotowanie do gry
Do rekreacyjnej rozgrywki wystarczy płaski, twardy teren, na przykład ubita ziemia, żwir, parkowa alejka albo podwórko. Turnieje odbywają się na bulodromach. Potrzebne są:
- metalowe kule do gry,
- drewniana świnka, czyli cochonnet,
- miarka do sprawdzania odległości między kulami a celem,
- miejsce, w którym można wyznaczyć okrąg rzutowy.
Wymiary pełnego boiska turniejowego wynoszą zwykle 4 × 15 m, ale podczas gry rekreacyjnej wystarczy bezpieczna, możliwie równa przestrzeń. Liczba kul zależy od wariantu:
| Wariant | Liczba graczy | Liczba kul na gracza |
|---|---|---|
| Singiel | 1 kontra 1 | 3 |
| Dublet | 2 kontra 2 | 3 |
| Triplet | 3 kontra 3 | 2 |
W amatorskim zestawie mogą znaleźć się kule o różnych rozmiarach i masie. Standardowo ich średnica mieści się w zakresie 70,5–80 mm, a masa wynosi około 650–850 g. Świnka ma średnicę około 30 mm.
Zasady gry krok po kroku
- Losowanie lub ustalenie kolejności wskazuje osobę albo drużynę rozpoczynającą rundę. Zwycięzca wybiera miejsce pierwszego rzutu i wyznacza okrąg o średnicy od 35 do 50 cm.
- Rozpoczynający rzuca świnkę na odległość 6–10 m od okręgu. Cel powinien znajdować się mniej więcej 1 m od przeszkód, takich jak ściana, drzewo czy krawędź wyznaczonego pola.
- Ta sama osoba lub drużyna rzuca pierwszą metalową kulę, próbując umieścić ją jak najbliżej świnki.
- Następny rzut wykonuje strona, której kula znajduje się dalej od celu. Nie ma stałego systemu „raz jedna, raz druga drużyna”. Rzuca ten, kto aktualnie przegrywa położeniem swojej najlepszej kuli.
- Strona rzucająca kontynuuje kolejkę do chwili, gdy umieści kulę bliżej świnki niż najlepsza kula przeciwnika albo wykorzysta wszystkie swoje kule.
- Po zmianie prowadzenia kolejka przechodzi na drugą stronę. Gracze mogą zbliżać własne kule do celu lub wybijać kule przeciwnika.
- Runda kończy się po wyrzuceniu wszystkich kul. Dopiero wtedy mierzy się odległości i przyznaje punkty.
- Strona, która wygrała rundę, rozpoczyna następną. Nowy okrąg wyznacza się wokół miejsca, w którym znajdowała się świnka z poprzedniej rundy.
Podczas rzutu obie stopy muszą znajdować się wewnątrz okręgu i mieć kontakt z podłożem aż do chwili, gdy rzucona kula dotknie ziemi. Wyjście jedną nogą poza okrąg jest częstym błędem początkujących i może skutkować uznaniem rzutu za nieprawidłowy.
Jeśli kula przesunie świnkę, runda nadal trwa, o ile cel pozostaje w granicach pola. Wybicie świnki poza wyznaczony obszar może oznaczać anulowanie rundy. W grze rekreacyjnej najlepiej wcześniej ustalić, jak rozstrzygacie taki przypadek. W oficjalnych przepisach znaczenie ma między innymi to, czy jedna ze stron ma jeszcze kule do zagrania.
Punktacja i wygrana
Po zakończeniu rundy sprawdza się, która kula leży najbliżej świnki. Punktuje tylko ta strona, której kule znajdują się bliżej celu niż najlepsza kula przeciwnika. Nie liczy się więc wszystkich kul leżących po swojej stronie.
Przykładowo, jeśli drużyna A ma trzy kule bliżej świnki niż najbliższa kula drużyny B, otrzymuje trzy punkty. Jeżeli tylko jedna kula drużyny A jest lepsza od najlepszej kuli rywali, zdobywa jeden punkt. W jednej rundzie singlista może zdobyć maksymalnie trzy punkty, a drużyna w deblu lub triplecie – maksymalnie sześć, zależnie od liczby kul.
Mecz kończy się, gdy jedna ze stron jako pierwsza zdobędzie 13 punktów. Przed rozpoczęciem rekreacyjnej gry można ustalić krótszy limit, jeśli uczestnicy mają mało czasu.
Wskazówki dla początkujących
Nie każdy rzut powinien wyglądać tak samo. Wybór techniki zależy od położenia kul i sytuacji na boisku:
- Pointing – rzut podający, którego celem jest spokojne umieszczenie własnej kuli jak najbliżej świnki. Liczą się wyczucie siły, kierunek i obserwacja nawierzchni.
- Shooting – rzut wybijający, używany do usunięcia dobrze ustawionej kuli przeciwnika. Wymaga większej dynamiki i precyzyjnego trafienia.
- Przed rzutem sprawdź, czy na drodze kuli są nierówności, kamienie albo inne kule.
- Nie skupiaj się wyłącznie na sile. W większości sytuacji większą przewagę daje kontrola kierunku i miejsca zatrzymania kuli.
- Możesz ustawić własną kulę tak, aby utrudniała przeciwnikowi dojście do świnki albo wykonanie wygodnego rzutu.
- Po każdym zagraniu oceń, która kula jest dalej od celu, ponieważ to ona decyduje o kolejności następnego rzutu.
Najprostsza zasada strategiczna brzmi: najpierw oceniaj sytuację, a dopiero potem wybieraj między zbliżeniem własnej kuli i wybiciem kuli rywala. Dzięki temu boule zasady gry szybko przestają być zbiorem reguł, a stają się czytelnym rytmem rundy: rzut, ocena odległości, odpowiedź strony przegrywającej i liczenie punktów dopiero po zakończeniu wszystkich zagrań.
