Warcaby to gra dla dwóch osób, w której pionki poruszają się po ciemnych polach po przekątnej. Wygrywa gracz, który zbije wszystkie pionki przeciwnika albo zablokuje je tak, że przeciwnik nie będzie mógł wykonać ruchu. Najważniejsze reguły to obowiązkowe bicie oraz przemiana pionka w damkę po dotarciu do ostatniego rzędu.
Jak przygotować planszę?
Podstawowa wersja gry wykorzystuje planszę 8 × 8, czyli 64 pola. Każdy gracz otrzymuje zwykle 12 pionków. Rozgrywka odbywa się wyłącznie na ciemnych polach, dlatego jasne pola nie mają znaczenia podczas poruszania się.
Przed rozpoczęciem partii ustaw pionki w następującej kolejności:
- Ułóż planszę tak, aby każdy gracz miał przed sobą ciemne pole w lewym dolnym rogu.
- Rozstaw swoje pionki na ciemnych polach w trzech pierwszych rzędach po swojej stronie planszy.
- Pozostaw środkowe dwa rzędy wolne.
- Ustal, który gracz ma białe pionki. W podstawowej wersji to on wykonuje pierwszy ruch.
Jak poruszać się pionkami?
Gracze wykonują ruchy na zmianę i przesuwają tylko własne pionki. Zwykły pionek porusza się o jedno pole po przekątnej, na wolne pole znajdujące się do przodu. Nie może przeskakiwać innych pionków podczas zwykłego ruchu ani poruszać się do tyłu.
Wyjątkiem jest bicie. Pionek może wtedy poruszać się w kierunku określonym przez zasady danej odmiany, często także do tyłu.
Jak wygląda bicie?
Bicie polega na przeskoczeniu po przekątnej nad pionkiem przeciwnika i zakończeniu ruchu na pustym polu znajdującym się bezpośrednio za nim. Zbity pionek zostaje usunięty z planszy.
Bicie jest obowiązkowe, jeśli na planszy istnieje taka możliwość. Nie można wykonać zwykłego ruchu, gdy własny pionek może zbić pionek przeciwnika. Jeżeli po pierwszym skoku ten sam pionek może bić ponownie, należy kontynuować bicie. Taki ruch nazywa się biciem wielokrotnym i może zmieniać kierunek.
W niektórych odmianach, zwłaszcza międzynarodowej, gdy istnieje kilka możliwości bicia, trzeba wybrać wariant pozwalający zbić największą liczbę pionków. W warcabach angielskich wybór może być swobodny. Przed rozpoczęciem partii uzgodnijcie więc, według jakich reguł gracie.
Kiedy pionek staje się damką?
Pionek, który dotrze do ostatniego rzędu po stronie przeciwnika, zostaje damką. Zwykle oznacza się go przez nałożenie na niego drugiego pionka. Damka może poruszać się zarówno do przodu, jak i do tyłu.
W warcabach polskich, nazywanych też międzynarodowymi, damka może przesunąć się po przekątnej o dowolną liczbę wolnych pól. W odmianach angielskiej i amerykańskiej porusza się zazwyczaj tylko o jedno pole, ale nadal może wykonywać ruchy w obu kierunkach. Zasady bicia damką również zależą od odmiany.
- Zwykły pionek porusza się o jedno pole po przekątnej i zasadniczo tylko do przodu.
- Damka porusza się do przodu i do tyłu.
- Bicie polega na przeskoczeniu pionka przeciwnika na wolne pole.
- Bicie wielokrotne pozwala usunąć kilka pionków podczas jednego ruchu.
- Obowiązkowe bicie oznacza, że nie można zrezygnować z dostępnego zbicia.
Czy zasady zawsze są takie same?
Nie. Nazwa „warcaby” obejmuje kilka odmian, które różnią się wielkością planszy, sposobem poruszania damką oraz możliwością bicia do tyłu przez zwykły pionek. Najczęściej spotkasz warcaby polskie i angielskie.
| Odmiana | Plansza | Ruch damki | Bicie do tyłu |
|---|---|---|---|
| Warcaby polskie, międzynarodowe | 10 × 10, 100 pól | Po przekątnej o dowolną liczbę wolnych pól | Zwykle tak |
| Warcaby angielskie, checkers | 8 × 8, 64 pola | O jedno pole do przodu lub do tyłu | Nie przez zwykły pionek |
| Warcaby klasyczne, brazylijskie | 8 × 8, 64 pola | Po przekątnej, zgodnie z regułami odmiany | Zwykle tak |
Jeśli instrukcja dołączona do zestawu nie precyzuje zasad, uzgodnijcie przed partią przede wszystkim, czy pionki mogą bić do tyłu, czy damka wykonuje „długie” ruchy oraz czy przy kilku możliwościach trzeba wybrać bicie obejmujące największą liczbę pionków.
Kiedy partia się kończy?
Wygrywasz, gdy usuniesz z planszy wszystkie pionki przeciwnika albo zablokujesz je tak, że nie będzie miał żadnego legalnego ruchu. Partia może zakończyć się remisem, gdy żaden z graczy nie może doprowadzić do rozstrzygnięcia lub gdy uzgodnione reguły przewidują remis po powtarzaniu tej samej pozycji.
Jak grać lepiej jako początkujący?
Po opanowaniu podstaw zwracaj uwagę na ustawienie własnych pionków. Pionki przy krawędzi mają mniej możliwości ruchu i łatwiej je zablokować. Środek planszy daje większą kontrolę, ale wymaga też ochrony przed biciem.
Na początek pomagają następujące zasady:
- Kontroluj środek planszy, zamiast przesuwać wszystkie pionki przy krawędziach.
- Ustawiaj pionki tak, aby wzajemnie się osłaniały.
- Nie rozdzielaj własnych pionków na samotne grupy, ponieważ trudniej je wtedy chronić.
- Nie traktuj każdej wymiany jako straty – poświęcenie jednego pionka może otworzyć drogę do damki albo korzystnego bicia.
Przed pierwszym ruchem ustalcie odmianę i zasady bicia. Dzięki temu unikniecie najczęstszego sporu, czyli wątpliwości, czy dane bicie było obowiązkowe i czy można było wykonać je w określonym kierunku.
