Celem klasycznego Monopoly jest doprowadzenie pozostałych graczy do bankructwa. Osiąga się to przez kupowanie nieruchomości, pobieranie czynszu, handel i rozbudowę ulic. Wygrywa osoba, która jako ostatnia zachowa majątek.
Jak przygotować grę?
Przed rozpoczęciem każdy gracz wybiera pionek i ustawia go na polu Start. Jedna osoba zostaje bankierem. Bankier zarządza pieniędzmi, kartami własności, domami i hotelami, ale jego własne środki pozostają oddzielone od pieniędzy banku. Bank nie może zbankrutować – gdy zabraknie banknotów, bankier może wypisać dodatkowe rewersy na kartkach.
Do przygotowania klasycznej rozgrywki potrzebne są:
- plansza, pionki i dwie kostki
- karty Własności, Szansa oraz Kasa Społeczna
- banknoty, domy i hotele
- 1500 zł dla każdego gracza w nominałach: 2 × 500 zł, 4 × 100 zł, 1 × 50 zł, 1 × 20 zł, 2 × 10 zł, 1 × 5 zł i 5 × 1 zł
Karty Szansa i Kasa Społeczna należy potasować i położyć zakryte na wyznaczonych polach. Gracze ustalają kolejność ruchu, a rozgrywka przebiega zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
Jak wygląda tura gracza?
Każda tura składa się z rzutu dwiema kostkami, przesunięcia pionka i wykonania działania przypisanego do pola. Kolejność jest następująca:
- Rzuć obiema kostkami.
- Przesuń pionek o liczbę pól równą sumie oczek, zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
- Wykonaj akcję wynikającą z pola, na którym zakończyłeś ruch.
- Jeśli wyrzuciłeś dublet, wykonaj jeszcze jeden rzut po zakończeniu bieżącej akcji.
Dublet oznacza wyrzucenie takiej samej liczby oczek na obu kostkach. Trzy dublety z rzędu powodują natychmiastowe przejście do więzienia, bez wykonywania trzeciego dodatkowego ruchu i bez pobierania pieniędzy za przejście przez Start.
Za przejście przez pole Start gracz otrzymuje z banku 200 zł. Pionek nie musi zatrzymać się dokładnie na tym polu, aby otrzymać wypłatę.
Co dzieje się po wejściu na dane pole?
Rodzaj pola określa działanie, które gracz musi wykonać. Najczęstsze sytuacje przedstawia tabela:
| Pole lub sytuacja | Co robi gracz? | Opłata lub nagroda |
|---|---|---|
| Niewykupiona nieruchomość | Może ją kupić albo nieruchomość trafia na licytację | Cena z karty lub najwyższa oferta |
| Nieruchomość innego gracza | Płaci właścicielowi czynsz | Kwota z karty Własności |
| Szansa lub Kasa Społeczna | Pobiera kartę i wykonuje jej polecenie | Zgodnie z treścią karty |
| Podatek | Wpłaca należność do banku | Kwota wskazana na planszy |
| Start | Odbiera wypłatę za przejście przez pole | 200 zł |
| Idź do więzienia | Przenosi pionek do więzienia | Bez wypłaty za przejście przez Start |
Nieruchomości, czynsz i budowanie
Gdy gracz stanie na niewykupionej ulicy, dworcu lub obiekcie użyteczności publicznej, może zapłacić cenę z planszy i zabrać odpowiednią kartę Własności. Karta potwierdza posiadanie nieruchomości i określa wysokość czynszu.
Jeżeli pionek zatrzyma się na cudzej nieruchomości, jej właściciel może zażądać czynszu. Gracz powinien zapłacić od razu, zanim kolejny uczestnik rozpocznie swoją turę. Właściciel sam pilnuje pobrania należności. Czynszu nie pobiera się za nieruchomość zastawioną w banku.
Monopol powstaje wtedy, gdy jeden gracz posiada wszystkie ulice w danym kolorze. Właściciel może wówczas pobierać podwójny czynsz za niezabudowane ulice tego zestawu oraz kupować domy.
| Poziom zabudowy | Wpływ na czynsz | Wymagania |
|---|---|---|
| 0 domów | Czynsz podstawowy, a przy komplecie koloru zwykle podwójny | Posiadanie całego zestawu ulic dla podwójnego czynszu |
| 1–3 domy | Czynsz rośnie zgodnie z kartą Własności | Równomierne rozstawianie domów w obrębie koloru |
| 4 domy | Wysoki czynsz przed zamianą na hotel | Możliwość wymiany czterech domów na hotel |
| Hotel | Najwyższy czynsz wskazany na karcie | Monopol, cztery domy na ulicy i dopłata za hotel |
Domy trzeba budować równomiernie. Nie wolno postawić drugiego domu na jednej ulicy, jeśli pozostałe ulice w tym samym kolorze nie mają jeszcze po jednym domu. Budynki można kupować w swojej turze lub między turami, zgodnie z zasadami konkretnej edycji, bez konieczności stania na danej ulicy.
Po postawieniu czterech domów na jednej ulicy gracz może wymienić je w banku na hotel, dopłacając cenę wskazaną na karcie. Zwykle otrzymuje wtedy jeden hotel, a domy wracają do banku. Liczba domów i hoteli jest ograniczona. Jeśli bank nie ma już budynków, nie można ich kupić, dopóki inne nie wrócą do puli.
Więzienie, licytacja i bankructwo
Jak wyjść z więzienia?
Do więzienia trafia się po wejściu na pole „Idź do więzienia”, po wylosowaniu odpowiedniej karty albo po wyrzuceniu trzech dubletów z rzędu. Pionek zostaje przeniesiony bez pobierania 200 zł za przejście przez Start.
Gracz może opuścić więzienie na jeden z trzech sposobów:
- Zapłacić bankowi 50 zł przed rzutem i wykonać normalny ruch.
- Użyć karty „Wyjdź z więzienia”, jeśli ją posiada.
- Wyrzucić dublet na początku jednej z kolejnych tur.
Jeśli dublet nie wypadnie, gracz może próbować ponownie w następnych turach. Po trzeciej nieudanej próbie musi zapłacić 50 zł, a następnie przesuwa pionek o wynik ostatniego rzutu. W więzieniu nadal można pobierać czynsz, handlować i budować, o ile zasady danej edycji nie wskazują inaczej.
Na czym polega licytacja?
Jeżeli gracz stanie na niewykupionej nieruchomości i nie chce jej kupić za cenę z karty, bankier powinien wystawić ją na licytację. To obowiązkowa zasada klasycznego Monopoly, często pomijana w rozgrywkach domowych.
W licytacji mogą uczestniczyć wszyscy gracze, także osoba, która odmówiła zakupu. Wygrywa najwyższa oferta, a zwycięzca płaci bankowi wylicytowaną kwotę i otrzymuje kartę Własności. Cena może być niższa od ceny nadrukowanej na karcie.
Kiedy gracz bankrutuje?
Bankructwo następuje wtedy, gdy gracz nie może uregulować należności mimo sprzedaży budynków i zastawienia nieruchomości. W zależności od tego, komu jest winien pieniądze, majątek trafia do wierzyciela albo do banku:
- Przy długu wobec gracza nieruchomości, gotówka i inne aktywa przechodzą na wierzyciela.
- Przy długu wobec banku nieruchomości wracają do banku, zwykle bez budynków, a karty zastawionych obiektów pozostają odpowiednio oznaczone.
- Bankrut odpada z gry, a rozgrywka trwa do momentu, gdy pozostanie jeden gracz.
- Nie wolno pożyczać pieniędzy od innych uczestników. Pożyczek pod zastaw nieruchomości udziela wyłącznie bank.
Na co zwrócić uwagę podczas gry?
O wyniku decyduje nie tylko liczba posiadanych ulic, lecz także możliwość ich zabudowania i utrzymania gotówki na opłaty. Pomocne są następujące zasady:
- Kompletuj zestawy kolorów – pojedyncza ulica daje ograniczony dochód, a monopol otwiera drogę do domów i hoteli.
- Rozważaj pomarańczowe ulice – gracze często trafiają w ich okolice po wyjściu z więzienia, a koszty budowy są niższe niż w najdroższych dzielnicach.
- Zostawiaj rezerwę gotówki – pieniądze mogą być potrzebne na podatek, czynsz lub wykupienie zastawionej nieruchomości.
- Negocjuj wymiany – handel ma sens wtedy, gdy pozwala ci skompletować kolor, a rywalowi nie daje przewagi większej niż twoja.
- Nie wychodź z więzienia automatycznie – na początku partii opłaca się wrócić na planszę, ale pod koniec pozostanie w więzieniu może ograniczyć ryzyko wejścia na drogie, zabudowane ulice.
Najważniejsza zasada Monopoly jest prosta: kupuj nieruchomości, twórz kompletne zestawy, buduj równomiernie i pilnuj płynności finansowej. Ostatni gracz, który nie zbankrutuje, zostaje zwycięzcą.
