Squash to szybka gra dwóch osób na korcie otoczonym czterema ścianami. Zawodnicy odbijają piłkę przede wszystkim od przedniej ściany, a celem jest zagranie jej tak, by rywal nie zdążył prawidłowo odpowiedzieć. Podstawą są system PARS, znajomość linii kortu oraz bezpieczne rozstrzyganie sytuacji, w których gracze wzajemnie sobie przeszkadzają.
Jak przebiega wymiana?
Po serwisie zawodnicy odbijają piłkę naprzemiennie. Każde zagranie musi ostatecznie trafić w przednią ścianę, zanim piłka drugi raz odbije się od podłogi. Po drodze może dotknąć ściany bocznej lub tylnej. Gracz nie musi czekać na kozioł – może uderzyć piłkę z powietrza, czyli wykonać volley.
Piłka musi trafić w przednią ścianę powyżej tinu i poniżej górnej linii autowej. Tin, nazywany też dolną blachą, znajduje się tuż nad podłogą. Dotknięcie linii autowej również oznacza błąd, ponieważ linia nie należy do pola gry.
Wymiana kończy się między innymi wtedy, gdy:
- piłka trafi w tin lub górną linię autową,
- piłka odbije się od podłogi po raz drugi przed odegraniem,
- zawodnik uderzy piłkę dwa razy podczas jednego zagrania,
- piłka nie doleci do przedniej ściany,
- piłka przed dotarciem do przedniej ściany odbije się od podłogi,
- piłka wyleci poza kort lub trafi w sufit.
Jak liczy się punkty w squashu?
Obowiązuje system PARS – punkt zdobywa zawodnik, który wygrał każdą wymianę, niezależnie od tego, kto serwował. Set trwa do 11 punktów, ale przy wyniku 10:10 trzeba uzyskać dwupunktową przewagę. Wynik 12:10 kończy więc seta, natomiast 11:10 jeszcze nie.
Format meczu zależy od ustaleń. W rozgrywkach turniejowych często gra się do trzech wygranych setów, czyli w formule best of five. W grze rekreacyjnej można spotkać także mecze do dwóch wygranych setów.
Jak wykonać serwis?
Serwis rozpoczyna każdą wymianę. Pierwszego serwującego wybiera się zwykle losowaniem. Zawodnik serwujący stawia przynajmniej część jednej stopy w polu serwisowym, nie dotykając linii ograniczającej ten kwadrat.
Piłka musi zostać uderzona bezpośrednio w przednią ścianę, powyżej linii serwisowej i poniżej górnej linii autowej. Następnie powinna spaść w przeciwległej tylnej ćwiartce kortu. Po zdobyciu punktu serwujący zmienia pole na drugie. Gdy przegra wymianę, serwis przejmuje przeciwnik i sam wybiera stronę rozpoczęcia.
Podczas serwisu piłka może po odbiciu od przedniej ściany dotknąć ściany bocznej lub tylnej, zanim spadnie w wymaganym polu. Odbierający może także zagrać ją z powietrza.
Co oznaczają linie na korcie?
Linia serwisowa na przedniej ścianie ma znaczenie tylko przy podaniu. Linie na podłodze wyznaczają pola serwisowe i pomagają ustalić prawidłowe miejsce rozpoczęcia akcji. Górne linie na ścianach wyznaczają aut. Na tylnej, szklanej ścianie podobną funkcję pełni jej górna krawędź.
Najłatwiej zapamiętać zasadę tak: piłka po odbiciu musi znaleźć się w przedniej ścianie w obszarze między tinem a linią autową. Trafienie w samą linię autową jest błędem.
Let, Stroke i No Let – jak rozstrzyga się przeszkadzanie?
W squashu obaj gracze poruszają się w tej samej przestrzeni. Po swoim uderzeniu trzeba więc umożliwić przeciwnikowi swobodny dostęp do piłki, bezpośredni tor zagrania do przedniej ściany oraz miejsce na bezpieczny zamach. Nie wolno kontynuować ruchu, gdy przeciwnik znajduje się w zasięgu rakiety.
Jeżeli pojawi się przeszkadzanie albo obawiasz się, że uderzysz rywala, zatrzymaj grę i poproś o let. Najpierw bezpieczeństwo, dopiero potem walka o punkt. Decyzja zależy od tego, jak duża była przeszkoda i czy zawodnik rzeczywiście miał możliwość odegrania piłki.
| Decyzja | Znaczenie | Wynik |
|---|---|---|
| Let | Przeszkadzanie wystąpiło, ale nie uzasadnia przyznania punktu jednej stronie | Wymiana jest powtarzana |
| Stroke | Rywal uniemożliwił bezpośrednie lub bezpieczne zagranie, a zawodnik był gotowy do odbioru | Punkt otrzymuje zawodnik, któremu przeszkodzono |
| No Let | Przeszkoda była zbyt mała, zawodnik nie miał realnej szansy na odbiór albo sam nie stworzył warunków do zagrania | Punkt otrzymuje przeciwnik |
Stroke nie należy się automatycznie za każde zasłonięcie drogi. Znaczenie ma to, czy zawodnik faktycznie mógł dosięgnąć piłki i wykonać zagranie. Jeśli był za daleko, nie przygotował rakiety albo piłka była już nie do odegrania, sędzia może zarządzić No Let.
W sytuacji, w której przeciwnik stoi na linii uderzenia, blokuje zamach lub pozostaje zbyt blisko, nie próbuj na siłę kończyć ruchu. Przerwanie akcji może zapobiec uderzeniu rakietą albo piłką. W grze bez sędziego obie osoby powinny rozstrzygać sporne sytuacje rozsądnie i z uwzględnieniem bezpieczeństwa.
Przed rozpoczęciem gry sprawdź kilka rzeczy:
- Upewnij się, że masz dość miejsca na pełny, kontrolowany zamach.
- Załóż okulary ochronne, szczególnie podczas gry z osobą początkującą lub szybkiej wymiany.
- Przerwij ruch, gdy przeciwnik znajduje się na torze rakiety albo między tobą a przednią ścianą.
- Nie próbuj zdobywać punktu kosztem ryzyka uderzenia drugiej osoby.
Jak zacząć grać?
Znajdź partnera, zarezerwuj kort i na początku skup się na regularnym odbijaniu piłki, powrocie w okolice środka kortu oraz bezpiecznym zamachu. Nie musisz od razu opanować wszystkich technicznych zagrań. Najlepszym sposobem na utrwalenie zasad jest spokojna gra z częstym zatrzymywaniem wymiany, gdy pojawia się niebezpieczna sytuacja.
Po kilku spotkaniach łatwiej rozpoznasz, kiedy należy powtórzyć akcję jako Let, kiedy przeszkadzanie uzasadnia Stroke, a kiedy punkt powinien trafić do przeciwnika jako No Let.
