Mafia to gra towarzyska oparta na dedukcji, blefie i obserwacji. Poinformowana mniejszość, czyli Mafia, zna swoich członków i nocą eliminuje innych graczy. Niepoinformowana większość, czyli Cywile, w dzień dyskutuje i głosuje, próbując odkryć mafiosów. Rozgrywka przebiega naprzemiennie w fazie nocy i dnia, aż jedna z frakcji spełni warunek zwycięstwa.
Jak przygotować grę w Mafię?
Do gry potrzebna jest grupa graczy, karteczki lub karty z rolami oraz Moderator, nazywany też Mistrzem Gry. Moderator nie jest uczestnikiem rozgrywki. Rozdaje role, prowadzi kolejne fazy, zapisuje nocne wybory i ogłasza ich skutki.
Role należy wylosować tak, aby nikt poza Mafią nie znał tożsamości pozostałych osób z frakcji. Przed rozpoczęciem trzeba też ustalić szczegóły, których klasyczna wersja nie rozstrzyga jednoznacznie, na przykład czy wyeliminowany gracz ujawnia swoją rolę. W podstawowym wariancie lepiej pozostawić ją tajną do końca gry.
Orientacyjny podział mafiosów może wyglądać następująco:
| Liczba graczy | Liczba mafiosów | Pozostali gracze |
|---|---|---|
| 6–7 | 2 | Cywile i role specjalne |
| 8–10 | 3 | Cywile i role specjalne |
| 11–13 | 4 | Cywile i role specjalne |
| 14–16 | 5 | Cywile i role specjalne |
Jeśli wprowadzacie Szeryfa i Doktora, ich karty powinny zastąpić część zwykłych kart Cywilów. Zasady można modyfikować, ale wszyscy muszą znać je przed rozdaniem ról.
Jak przebiega noc?
Na początku nocy wszyscy zamykają oczy i zachowują ciszę. Moderator wywołuje role w ustalonej kolejności. W klasycznym wariancie noc wygląda tak:
- Moderator budzi Mafię. Mafiosi otwierają oczy, rozpoznają się i po cichu wskazują osobę, którą chcą wyeliminować. Następnie ponownie zasypiają.
- Moderator budzi Szeryfa. Szeryf wskazuje jednego gracza, a Moderator przekazuje mu znak informujący, czy ta osoba należy do Mafii.
- Moderator budzi Doktora. Doktor wskazuje osobę, którą chce ochronić. Może wybrać także siebie, jeśli takie rozwiązanie zostało wcześniej przyjęte.
Jeżeli Doktor wskaże osobę wybraną tej samej nocy przez Mafię, atak nie przynosi skutku. Rano Moderator informuje graczy o rezultacie nocy, ale nie ujawnia działań Szeryfa ani Doktora.
Podczas nocy obowiązują podstawowe zasady zachowania:
- Cisza – osoby, które nie wykonują akcji, nie podpowiadają i nie reagują na ruchy innych.
- Zamknięte oczy – gracze nieaktywnej roli nie podglądają pozostałych.
- Brak komunikacji – decyzje przekazuje się Moderatorowi gestem, bez słów.
- Brak udziału po eliminacji – wyeliminowany gracz nie komentuje gry, nie głosuje i nie przekazuje informacji pozostałym.
Jak przebiega dzień?
Po zakończeniu nocy wszyscy otwierają oczy. Moderator ogłasza, kto został wyeliminowany, chyba że Doktor uratował tę osobę. Następnie rozpoczyna się najdłuższa część gry, czyli rozmowa i analiza zachowania uczestników.
Gracze przedstawiają podejrzenia, oskarżają wybrane osoby i uzasadniają swoje decyzje. Oskarżony powinien mieć możliwość krótkiej obrony. Potem uczestnicy głosują, kto ma opuścić grę. Osoba z największą liczbą głosów zostaje wyeliminowana. Przy remisie można przeprowadzić dodatkową obronę i ponowne głosowanie albo ustalić wcześniej, że tego dnia nikt nie odpada.
Po zakończeniu głosowania zaczyna się kolejna noc. Cykl powtarza się aż do momentu, gdy jedna z frakcji wygra.
Jakie są podstawowe role?
W klasycznej rozgrywce wystarczą cztery role. Można zacząć wyłącznie od Mafii i Cywilów, a role specjalne dodać podczas kolejnych partii:
- Mafia – zna pozostałych mafiosów i każdej nocy wspólnie z nimi wybiera ofiarę. W dzień ukrywa swoją tożsamość i próbuje kierować podejrzenia na Cywilów.
- Cywil – nie wykonuje nocnej akcji. W dzień analizuje wypowiedzi, uczestniczy w dyskusji i głosuje na podejrzanych.
- Szeryf – każdej nocy sprawdza jednego gracza i dowiaduje się, czy należy on do Mafii. Musi rozsądnie korzystać z tej informacji, ponieważ po ujawnieniu może stać się celem ataku.
- Doktor – każdej nocy wskazuje osobę, którą chce ochronić przed mafijnym atakiem. Szczegół, czy może leczyć siebie lub tę samą osobę kilka razy, trzeba ustalić przed rozpoczęciem.
Kiedy kończy się gra?
Cywile wygrywają, gdy wyeliminują wszystkich mafiosów. Mafia zwycięża, gdy jej liczba jest równa liczbie pozostałych Cywilów albo od niej większa. W takiej sytuacji głosowanie nie daje już większości potrzebnej do powstrzymania Mafii.
Najważniejsze dla płynnej rozgrywki są jasne ustalenia, konsekwentne prowadzenie nocy przez Moderatora i zachowanie tajemnicy ról. Dzięki temu dzień pozostaje miejscem argumentacji i blefu, a noc – czasem ukrytych decyzji.